Μια βαθιά υπόκλιση και ένα μεγάλο αντίο στον μεγάλο ηθοποιό Κερκ Ντάγκλας

Ο ηθοποιός που μας συνέδεε με τη χρυσή εποχή του Χόλιγουντ, ο εμβληματικός «Σπάρτακος», ο αστέρας που όρθωσε το ανάστημά του απέναντι στο Μακαρθισμό, ένας θρύλος της Έβδομης Τέχνης και του 20ού αιώνα, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 103 ετών.

Ο Κερκ Ντάγκλας ήταν ο τελευταίος των τελευταίων από τους μεγάλους αστέρες του παλιού Χόλιγουντ. Η πόρτα έκλεισε οριστικά. Το καλούπι σώθηκε. Δεν ξαναβγαίνουν τέτοια μεγέθη ούτε τέτοια θηρία με τέτοιο εκτόπισμα και με τέτοια επιβολή στην κάμερα αλλά και στο ίδιο το σύστημα της βιομηχανίας ονείρων. Σθεναρός και ακατάβλητος εντός και εκτός οθόνης, υπήρξε πέρα από κορυφαίος σταρ και ένας μεγαλειωδώς υποχθόνιος ερμηνευτής, ειδικά στην πρώτη, εκρηκτική φάση της καριέρας του, επιδεικνύοντας μια μοναδική (έμφυτη;) ικανότητα στην απόδοση χαρακτήρων με βαθιές σκιές και ακαταμάχητους δαίμονες, παρότι ήταν εξίσου πειστικός σε ρόλους που έσφυζαν από μια άνευ όρων αυτοπεποίθηση και μια ανίκητη ευζωία. Ο ορισμός αυτού που αποκαλούμε «μεγαλύτερος από τη ζωή» (κόντεψε να γίνει και μεγαλύτερος από το θάνατο αλλά τελικά υπέκυψε στα 103).

Ο Κερκ Ντάγκλας ήταν Αμερικανός ηθοποιός του θεάτρου και του κινηματογράφου, παραγωγός ταινιών και συγγραφέας. Γεννημένος το1916 ήταν ένας από τους εκπροσώπους της Χρυσής Εποχής του Χόλιγουντ. Υπήρξε ένας θρύλος του Χόλιγουντ, αλλά αυτό ίσως είναι λίγο. Γιατί ο Κερκ Ντάγκλας υπήρξε κάτι πολύ περισσότερο. Αρκεί να διαβάσει κανείς το πώς ανήγγειλε το θάνατό του ο γιος του, Μάικλ Ντάγκλας, στο Facebook: «Με τεράστια θλίψη τα αδέλφια μου και εγώ ανακοινώνουμε ότι ο Κερκ Ντάγκλας μας άφησε σήμερα σε ηλικία 103 ετών. Για τον κόσμο, ήταν ένας θρύλος, ένας ηθοποιός της χρυσής εποχής των κινηματογραφικών ταινιών, ένας ανθρωπιστής η δέσμευση του οποίου στη δικαιοσύνη και στις υποθέσεις στις οποίες πίστευε τον μετέτρεψαν σε πρότυπο και πηγή έμπνευσης για όλους μας. Αλλά για εμένα και τ’ αδέρφια μου, τον Τζόελ και τον Πίτερ, ήταν απλά ο μπαμπάς, για την Κάθριν ένας θαυμάσιος πεθερός, για τα εγγόνια και το δισέγγονό του ένας αγαπητός παππούς, για τη σύζυγό του, Αν, ένας υπέροχος σύζυγος. Ο Κερκ έζησε καλά και αφήνει μια κληρονομιά στο σινεμά που θα κρατήσει για τις γενιές που έρχονται και μια ιστορία ως φιλάνθρωπος που εργάστηκε για να βοηθήσει τα κοινά και να φέρει την ειρήνη στον πλανήτη. Επιτρέψτε μου να τελειώσω με τις λέξεις που του είπα για τα τελευταία γενέθλιά του και που πάντα θα παραμείνουν αλήθεια. Μπαμπά, σ ‘αγαπώ τόσο πολύ και είμαι τόσο υπερήφανος που είμαι ο γιος σου».

Ως ελάχιστο φόρο τιμής ας θυμηθούμε δέκα σπουδαίους του ρόλους σε σημαντικές ταινίες, κάποιες από τις οποίες αξίζουν ίσως μεγαλύτερης προσοχής και λατρείας, λόγω κυρίως της συγκλονιστικής ερμηνείας του σ' αυτές:

«Το Αμάρτημα του Παρελθόντος» (Out of the Past) γνωστό και ως «Αμαρτωλοί και Δολοφόνοι», 1947, σκηνοθεσία Ζακ Τουρνέρ.

Με το καλησπέρα σχεδόν στις μεγάλες πίστες απειλεί να επισκιάσει ακόμα και την ίδια την αυτού μεγαλειότητα, τον Ρόμπερτ Μίτσαμ, στο αριστουργηματικότερο νουάρ όλων των αιώνων.

«Ο πρωταθλητής» (Champion), 1949, σκην. Μαρκ Ρόμπσον.

Ο μέγας Τζον Γκάρφιλντ ήταν ο πρώτος σταρ που παρέσυρε τη φιγούρα του πυγμάχου ως τραγικού ήρωα στο σκοτάδι ενός πρωτόγνωρου για το Χόλιγουντ νουάρ ρεαλισμού, ο Κερκ Ντάγκλας όμως το προχώρησε ακόμα περισσότερο και χωρίς έλεος.



«Το τελευταίο ατού» (Ace in the Hole), 1951, σκηνοθεσία Μπίλι Γουάιλντερ.

Στο απόλυτο μανιοκαταθλιπτικό στοιχείο του ως σάπιος και νοσηρά φιλόδοξος δημοσιογράφος που επιχειρεί να χειραγωγήσει καταστάσεις που τον ξεπερνάνε, κι όποιον πάρει ο χάρος. Πιθανόν η πιο υποτιμημένη μεγάλη ταινία του Μπίλι Γουάιλντερ.

«Η Ωραία και το Κτήνος» (The Bad and the Beautiful), 1952, σκηνοθεσία Βινσέντε Μινέλι.

Άλλη μια φορά εξαιρετικός και πολυδιάστατος ως «κακός» και ηθικά χρεοκοπημένος, στο ρόλο ενός παραγωγού του Χόλιγουντ που αποξενώνει τους πάντες γύρω του σ' ένα σπουδαίο μελόδραμα.


«Σταυροί στο μέτωπο» (Paths of Glory), 1957, σκηνοθεσία Στάνλεϊ Κιούμπρικ.

Ήδη στα σαράντα του, ο Κερκ Ντάγκλας μοιάζει σαν να τα έχει δει όλα –και πράγματα που κανείς δεν θα έπρεπε να έχει δει– στοιχείο καθοριστικό για το ρόλο του συνταγματάρχη Νταξ, ο οποίος οφείλει να διαχειριστεί αβάσταχτα βάρη ευθύνης και συνείδησης με φόντο το σφαγείο στα χαρακώματα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Όλα αυτά μέσα σε μοναδικής έμπνευσης συνθέσεις του Κιούμπρικ.

«Η ζωή ενός ανθρώπου» (Lust for Life), 1956, σκηνοθεσία Βινσέντε Μινέλι.

Κι όμως, Χόλιγουντ – ξεχόλιγουντ, ο Κερκ Ντάγκλας ήταν ο Βίνσεντ Βαν Γκογκ! Κρίμα που δεν έπαιξε ποτέ ήρωα του Ντοστογιέφσκι, ειδικά αν σκεφτεί κανείς ότι το πλήρες όνομα με το οποίο βαφτίστηκε ήταν Issur Danielovich Demsky.


«Σπάρτακος» (Spartacus), 1960, σκηνοθεσία Στάνλεϊ Κιούμπρικ.

Ο Σπάρτακος σταυρώθηκε για τις αμαρτίες όλων μας. Ο ορισμός του έπους με πάσα έννοια. Προσωπικός του θρίαμβος αλλά επίσης και η ταινία που έβγαλε (με την πρωτοβουλία και την επιμονή και το σθένος του ίδιου του Ντάγκλας) από τη μαύρη λίστα τον σπουδαίο «κομμουνιστή» σεναριογράφο Ντάλτον Τράμπο.

«Θα ανταμώσουμε σαν ξένοι» (Strangers When We Meet), 1960, σκηνοθεσία Ρίτσαρντ Κουίν.

Κάποια στιγμή σ' αυτό το πολύ ιδιαίτερο, ενήλικο και προχωρημένο για την εποχή ερωτικό δράμα, η Κιμ Νόβακ εξερευνά τη βαθιά λακκούβα στο εμφατικό πηγούνι του σαν να αναρωτιέται πού ακριβώς και σε τι είδους περίεργες και τραυματικές συνθήκες του προέκυψε αυτή η ουλή.

«Δυο εβδομάδες σ' άλλη πόλη» (Two Weeks in Another), 1962, σκηνοθεσία Βινσέντε Μινέλι.

Και πάλι μπλεγμένος βαθιά στα όνειρα και τους εφιάλτες ενός συστήματος που γνώριζε εκ των έσω, στο ρόλο ενός αλκοολικού πρώην σταρ του σινεμά που πιάνει πάτο για να διαπιστώσει ότι και ο πάτος έχει τις δικές του διαβαθμίσεις. Κάπου εκεί μπορεί να αναζητηθεί η λύτρωση, αν δεν είναι τραγικά αργά.

«Σάντα μάμα» (The Brotherhood), 1968, σκηνοθεσία Μάρτιν Ριτ.

Ως γνωστόν, ο Κερκ Ντάγκλας υπήρξε και δαιμόνιος παραγωγός και αυτή ήταν μια από τις ταινίες της εταιρείας παραγωγής που είχε ιδρύσει. Με σύντροφο του την Ειρήνη Παππά, δίνει ρέστα στο ρόλο του πατριάρχη μαφιόζου παλαιάς κοπής και μπέσας, προετοιμάζοντας το έδαφος για τους «Νονούς» του μέλλοντος.

Ο Κερκ Ντάγκλας ήταν παιδί μίας φτωχής οικογένειας Εβραίων από τη Λευκορωσία. Ο μικρός Κερκ πουλούσε τρόφιμα σε ανθρακωρύχους για να βοηθήσει την οικογένεια του και χρόνια αργότερα, δήλωσε σε συνέντευξή του ότι άλλαξε τουλάχιστον σαράντα δουλειές πριν γίνει ηθοποιός. Κατά τη φοίτησή του στο Λύκειο, συμμετείχε σε σχολικές θεατρικές παραστάσεις, οπότε και διαπίστωσε ότι το μόνο πράγμα για το οποίο ήταν σίγουρος στη ζωή του ήταν η επιθυμία να γίνει ηθοποιός.

Σπούδασε στο πανεπιστήμιο St. Lawrence δανειζόμενος χρήματα τα οποία επέστρεψε δουλεύοντας ως κηπουρός ή ως επιστάτης. Ήταν επίσης μέλος της ομάδας πάλης του πανεπιστημίου. 

Ο Κερκ Ντάγκλας (πραγματικό όνομα Ισούρ Ντανιέλοβιτς) έκανε τα πρώτα βήματα του στην υποκριτική παίζοντας στο θέατρο.

Το κινηματογραφικό του ντεμπούτο ήρθε το 1946 με την ταινία «The Strange Love of Martha Ivers» στο πλευρό της Μπάρμπαρα Στάνγουικ, χάρη στη βοήθεια της γοητευτικής συμφοιτήτριας του, Λορίν Μπακόλ. Έγινε διάσημος τρία χρόνια αργότερα με το ρόλο του στην ταινία «Champion».

Όμως ο Κερκ Ντάγκλας, ίσως και πάνω απ’ όλα, ήταν ένας πολιτικοποιημένος ηθοποιός την εποχή που το να είσαι πολιτικοποιημένος στο Χόλιγουντ είχε απίστευτο κόστος. Ήταν αυτός που επέβαλε στη Universal ως σεναριογράφο του «Σπάρτακου» τον κομμουνιστή Ντάλτον Τράμπο παρά το ανελέητο κυνήγι από τον ΜακΚάρθι και το σύστημά του. Απαίτησε δε να μπει το όνομά του στους τίτλους της ταινίας, σπάζοντας ένα ταμπού της βιομηχανίας, ως τότε ο Τράμπο έβγαζε τα προς το ζην γράφοντας σενάρια για άλλους ή με ψευδώνυμο, ένας άνθρωπος χωρίς πατρίδα. Ο Ντάγκλας είχε πείσει τότε τον νεοεκλεγέντα πρόεδρο των ΗΠΑ Τζον Κένεντι να παραστεί σε προβολή του φιλμ.

Εκτός των άλλων, πρωταγωνίστησε στην προσπάθεια να σπάσει η λεγόμενη «μαύρη λίστα» στο Χόλιγουντ την περίοδο του Μακαραρθισμού, ο αποκλεισμός ηθοποιών, σκηνοθετών και σεναριογράφων, επειδή συνδέονταν με το κομμουνιστικό κίνημα ή θεωρούνταν συμπαθούντες και συνοδοιπόροι τη δεκαετία του 1950. Ο ίδιος είχε εξομολογηθεί πως αισθανόταν μεγαλύτερη υπερηφάνεια για αυτό, παρά για οποιονδήποτε ρόλο του.

Ο ίδιος πάλεψε και κατάφερε να απεγκλωβιστεί από τα στερεότυπα του χολιγουντιανού αστέρα. Στο απόγειο της κινηματογραφικής καριέρας του, έφυγε από τα στούντιο και ανέβηκε στο θεατρικό σανίδι του Μπρόντγουεϊ, όπου το 1963 πρωταγωνίστησε στο ανατρεπτικό για την εποχή έργο «Στη Φωλιά του Κούκου». Ενθουσιασμένος από το βάθος του έργου και των χαρακτήρων, προσπάθησε να πείσει το Χόλιγουντ να γυριστεί σε ταινία. Συνάντησε το κατηγορηματικό «όχι» των παραγωγών.

Έπρεπε να περάσουν 12 χρόνια και να βρεθεί ένας νεαρός τολμηρός παραγωγός για να μεταφέρει τη «Φωλιά του Κούκου» (1975) στη μεγάλη οθόνη. Ήταν ο γιος του, ο Μάικλ Ντάγκλας, που από μικρός έζησε στο Χόλιγουντ, δίπλα στον πατέρα του. Ο Μάικλ δεν του έδωσε το ρόλο –«μου είπε ότι με θεωρεί μεγάλο» έχει πει ο Κερκ–, τον πήρε ο Τζακ Νίκολσον και έφυγε με το πρώτο του Όσκαρ. Όπως Όσκαρ πήρε και ο Μάικλ για την Καλύτερη Ταινία. Ο Κερκ Ντάγκλας δεν πήρε ποτέ του Όσκαρ. Προτάθηκε τρεις φορές –«Champion» (1949), «The Bad and the Beautiful» (1952), «Lust for Life» (1956)– χωρίς να το κερδίσει ποτέ.

Το 1995, ένα τέταρτο του αιώνα προτού τελικά φύγει από τον μάταιο τούτο κόσμο, η Ακαδημία του απένειμε Τιμητικό Όσκαρ για τα 50 χρόνια παρουσίας ως δημιουργική και ηθική δύναμη στον κόσμο του κινηματογράφου. Ο Κερκ Ντάγκλας υπήρξε παντρεμένος από το 1944 μέχρι το 1951 με την Νταϊάνα Ντιλ με την οποία απέκτησε δυο γιους τον Μάικλ και τον Τζόελ. Ξαναπαντρεύτηκε και παρέμεινε παντρεμένος από το 1954 με την ίδια γυναίκα, την παραγωγό Αν Μπάιντενς, την οποία είχε συναντήσει στη Γαλλία και με την οποία απέκτησε ακόμη δύο παιδιά, τον Πίτερ και τον Έρικ.

Το 1964, ο Κερκ Ντάγκλας περιόδευσε σε ελληνικά χωριά ως πρεσβευτής καλής θελήσεως. Απεσταλμένος του Σχεδίου Μαθητικών Συσσιτίων επισκέφτηκε σχολεία, μίλησε και για τη δική του παιδική ηλικία, τονίζοντας ότι και εκείνος έπαιρνε σχολικό συσσίτιο, και για "το χρέος της ανθρωπότητας στον ελληνικό πολιτισμό". Οι δημοσιογράφοι τον βρήκαν προσηνή και ευφυή. Στην Αθήνα συνομίλησε με τους φοιτητές στο πανεπιστήμιο, έδωσε διαλέξεις, φωτογραφήθηκε με τη γυναίκα του στην Ακρόπολη και αποχώρησε ύστερα από ολιγοήμερη παραμονή

Πηγή: www.lifo.gr / Protagon.gr


Δείτε περισσότερα

2 views0 comments